Nedir?
Akut pankreatit, pankreasın aniden gelişen iltihabıdır. Pankreasın ürettiği sindirim enzimlerinin bezin kendisini etkilemesiyle ortaya çıkar. Çoğu hastada hafif seyreder ve birkaç gün içinde iyileşir; ancak bir kısmında pankreas dokusunda hasar (nekroz) ve organ yetmezliğiyle seyreden ağır bir tablo gelişebilir.
Nedenleri ve risk faktörleri
- Safra taşları (en sık neden)
- Fazla alkol tüketimi
- Kanda trigliserid (yağ) düzeyinin çok yüksek olması
- ERCP işlemi sonrası
- Bazı ilaçlar, yüksek kan kalsiyumu
- Karın travması, bazı enfeksiyonlar ve kalıtsal nedenler
Belirtiler
Belirtiler genellikle aniden başlar:
- Mide ağzında başlayıp sırta yayılan şiddetli ve sürekli karın ağrısı
- Bulantı ve kusma
- Karında şişkinlik ve hassasiyet
- Ateş ve çarpıntı
- Safra taşına bağlı durumlarda sarılık
Hemen doktora başvurun
mide ağzında sırta vuran şiddetli ve geçmeyen ağrı, sürekli kusma, nefes darlığı veya bilinç bulanıklığı varsa; akut pankreatit hastanede tedavi gerektirir.
Tanı
Tipik karın ağrısı, kanda pankreas enzimlerinin (amilaz, lipaz) belirgin yükselmesi ve gerekirse görüntüleme bulgularıyla tanı konur. Ultrason, safra taşını araştırmak için yapılır. Kontrastlı BT, tanı kesin değilse veya ağır seyirli hastalarda komplikasyonları değerlendirmek için genellikle birkaç gün sonra çekilir.
Tedavi
Tedavinin temeli hastanede destek tedavisidir; nedene yönelik tedavi de planlanır.
- Destek tedavisi damar yoluyla sıvı tedavisi, ağrı kontrolü ve mümkün olan en kısa sürede ağızdan beslenmeye başlanması.
- ERCP safra taşına bağlı pankreatitte safra yolu tıkanıklığı veya kolanjit varsa uygulanır.
- Safra kesesinin alınması safra taşına bağlı pankreatitte tekrarı önlemek için, hafif vakalarda aynı yatış döneminde laparoskopik olarak safra kesesinin çıkarılması önerilir.
- Ağır pankreatitte yoğun bakım desteği gerekebilir. Enfekte olan nekroz alanları, endoskopik veya perkütan yöntemlerle ya da gerekirse minimal invaziv cerrahiyle basamaklı olarak temizlenir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kişiye özel değerlendirme için muayene gerekir. Acil durumlarda 112'yi arayın.
