Nedir?
Karaciğer kanseri, karaciğer hücrelerinden gelişen kötü huylu bir tümördür. Karaciğerden kaynaklanan kanserlerin en sık görülen türü hepatoselüler karsinomdur (HCC). Çoğunlukla siroz ya da uzun süreli kronik karaciğer hastalığı zemininde gelişir. Başka organlardaki kanserlerin karaciğere yayılması (metastaz) ise farklı bir durumdur ve tedavisi ayrı planlanır.
Nedenleri ve risk faktörleri
- Karaciğer sirozu (nedeni ne olursa olsun en önemli risk faktörüdür)
- Kronik hepatit B ve hepatit C enfeksiyonu
- Alkole bağlı karaciğer hastalığı
- Obezite, tip 2 diyabet ve metabolik yağlı karaciğer hastalığı (MASLD)
- Aflatoksin (küflü tahıl ve kuruyemişlerde bulunan bir toksin) ile uzun süreli temas
- Hemokromatoz gibi bazı kalıtsal karaciğer hastalıkları
Siroz veya kronik hepatit B hastalarında, belirti olmasa bile 6 ayda bir ultrason ile takip (tarama) önerilir; böylece tümör erken ve tedavi edilebilir dönemde yakalanabilir.
Belirtiler
Erken dönemde çoğu zaman belirti vermez; bu nedenle risk grubundaki hastaların düzenli takibi önemlidir. Hastalık ilerledikçe şu belirtiler görülebilir:
- Karnın sağ üst bölümünde ağrı, dolgunluk veya ele gelen kitle
- İstemsiz kilo kaybı ve iştahsızlık
- Halsizlik ve çabuk yorulma
- Karında şişlik (asit)
- Gözlerde ve ciltte sararma (sarılık)
Hemen doktora başvurun
sarılık, karında hızla artan şişlik, kusmada veya dışkıda kan ya da ani başlayan şiddetli karın ağrısı varsa.
Tanı
Tanıda görüntüleme yöntemleri esastır. Ultrasonda şüpheli bir lezyon görüldüğünde, damar içine kontrast madde verilerek çekilen dinamik bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans (MR) yapılır. Siroz zemininde bu görüntülemelerde tipik bulgular varsa tanı çoğu zaman biyopsiye gerek kalmadan konulabilir. Kan testlerinden AFP (alfa-fetoprotein) tümör belirteci olarak destekleyici bilgi verir. Görüntüleme bulguları tipik değilse biyopsi gerekebilir. Karaciğer fonksiyonlarının değerlendirilmesi tedavi planı için önemlidir.
Tedavi
Tedavi; tümörün büyüklüğü ve sayısına, damarlara ya da başka organlara yayılıp yayılmadığına, karaciğerin genel sağlığına ve hastanın genel durumuna göre multidisipliner bir ekip tarafından planlanır.
- Cerrahi rezeksiyon (tümörlü bölümün çıkarılması) karaciğerin kalan kısmı yeterli ve sağlıklıysa, erken evre tümörlerde ilk seçenektir. Uygun hastalarda laparoskopik (kapalı) yöntemle yapılabilir.
- Karaciğer nakli siroz zemininde, belirli ölçütler içindeki tümörlerde hem tümörü hem de altta yatan karaciğer hastalığını tedavi eder.
- Ablasyon (radyofrekans veya mikrodalga ile tümörün yakılması) küçük tümörlerde ameliyatsız seçenektir.
- Kemoembolizasyon (TACE) ve radyoembolizasyon (TARE) ameliyat veya ablasyon uygun değilse tümörü besleyen damar yoluyla uygulanır.
- İlaç tedavileri ileri evre hastalıkta immünoterapi ve hedefe yönelik ilaçlar kullanılır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kişiye özel değerlendirme için muayene gerekir. Acil durumlarda 112'yi arayın.
