Nedir?
Safra kesesi taşları, karaciğerin ürettiği safranın depolandığı safra kesesinde oluşan sert kristal yapılardır. Çoğunlukla kolesterolden oluşur. Çok sık görülür; taşı olan kişilerin önemli bir kısmında hiç şikâyet olmaz.
Nedenleri ve risk faktörleri
- Kadın cinsiyet, gebelik ve östrojen içeren ilaçlar
- İleri yaş (özellikle 40 yaş üzeri)
- Obezite ve hızlı kilo kaybı (bariatrik cerrahi sonrası dahil)
- Ailede safra taşı öyküsü
- Diyabet ve yüksek kolesterol
- Bazı kan hastalıkları
Belirtiler
Taşların çoğu belirti vermez. Belirti verdiğinde en tipik şikâyet safra koliğidir:
- Karnın sağ üst bölümünde veya mide ağzında, genellikle yağlı yemekten sonra başlayan, saatlerce sürebilen ağrı
- Ağrının sırta veya sağ omza yayılması
- Bulantı ve kusma
- Hazımsızlık ve şişkinlik hissi
Hemen doktora başvurun
ağrı birkaç saatten uzun sürüyorsa ya da ağrıyla birlikte ateş, sarılık veya koyu renkli idrar varsa; bu belirtiler safra kesesi iltihabı, safra yolu taşı veya pankreatit gibi komplikasyonlara işaret edebilir.
Tanı
Ultrason, safra kesesi taşlarının tanısında en değerli ve ilk tercih edilen yöntemdir. Kan testleri iltihap ve komplikasyonları değerlendirmek için yapılır. Safra yollarına düşmüş taştan şüpheleniliyorsa MR kolanjiyografi (MRCP) veya endoskopik ultrason yapılır.
Tedavi
Belirti vermeyen taşlar genellikle ameliyat gerektirmez; belirti veren taşlarda standart tedavi safra kesesinin çıkarılmasıdır.
- Laparoskopik kolesistektomi (kapalı yöntemle safra kesesinin alınması) altın standart tedavidir. Birkaç küçük kesiyle yapılır; hastalar genellikle 1 gün içinde taburcu olur.
- Belirtisiz taşlarda izlem çoğu hastada yeterlidir. Taş çok büyükse, safra kesesi duvarında kireçlenme veya polip gibi ek risk durumları varsa ameliyat önerilebilir.
- Komplikasyon gelişirse safra kesesi iltihabında (akut kolesistit) erken dönemde ameliyat önerilir; safra yoluna düşen taşlar endoskopik yöntemle (ERCP) çıkarılır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kişiye özel değerlendirme için muayene gerekir. Acil durumlarda 112'yi arayın.
