Nedir?
Siroz, karaciğerin uzun süre hasar görmesi sonucu sağlıklı dokunun yerini sert bağ dokusunun (fibrozis) ve düğümlerin (nodül) alması, karaciğerin yapısının ve işlevinin bozulmasıdır. Yıllar içinde gelişir. Erken dönemde karaciğer işlevini sürdürebilir (kompanse siroz); ilerlediğinde ciddi komplikasyonlar ortaya çıkar (dekompanse siroz).
Nedenleri ve risk faktörleri
- Kronik hepatit B ve hepatit C
- Uzun süreli ve fazla alkol tüketimi
- Metabolik yağlı karaciğer hastalığı (obezite, diyabet ile ilişkili)
- Otoimmün hepatit, primer biliyer kolanjit, primer sklerozan kolanjit
- Hemokromatoz, Wilson hastalığı gibi kalıtsal hastalıklar
- Uzun süreli safra yolu tıkanıklıkları
Siroz, karaciğer kanseri için en önemli risk faktörüdür. Siroz tanısı alan hastaların 6 ayda bir ultrason ile takip edilmesi önerilir.
Belirtiler
Erken dönemde belirti vermeyebilir veya yalnızca halsizlik görülebilir. İlerledikçe şu belirtiler ortaya çıkar:
- Halsizlik, iştahsızlık ve kilo kaybı
- Karında sıvı toplanması (asit) ve bacaklarda şişlik
- Gözlerde ve ciltte sararma (sarılık)
- Kolay morarma ve kanama eğilimi
- Ciltte örümcek benzeri damarlanmalar, avuç içlerinde kızarıklık
- Kafa karışıklığı, uyku düzeninde bozulma (hepatik ensefalopati)
Hemen doktora başvurun
kanlı veya kahve telvesi gibi kusma, siyah ve katran gibi dışkı, bilinç bulanıklığı ya da karında ağrıyla birlikte ateş varsa.
Tanı
Kan testleri (karaciğer enzimleri, bilirubin, albümin, pıhtılaşma testleri, trombosit sayısı) ve görüntüleme (ultrason, BT veya MR) ile değerlendirilir. Karaciğer sertliği elastografi (FibroScan) ile ölçülebilir. Gerekirse biyopsi yapılır. Yemek borusundaki varislerin araştırılması için endoskopi önerilir. Hastalığın şiddeti Child-Pugh ve MELD skorlarıyla belirlenir.
Tedavi
Sirozda hasar gören doku geri dönmez; tedavinin amacı nedeni ortadan kaldırmak, ilerlemeyi durdurmak ve komplikasyonları önlemektir.
- Nedene yönelik tedavi hepatit B/C için antiviral ilaçlar, alkolün tamamen bırakılması, kilo kontrolü ve diyabetin düzenlenmesi.
- Komplikasyonların tedavisi asit için tuz kısıtlaması ve idrar söktürücüler, varis kanamasını önlemek için ilaç ve endoskopik bant uygulaması, ensefalopati için ilaç tedavisi.
- Düzenli takip karaciğer kanseri taraması için 6 ayda bir ultrason.
- Karaciğer nakli ileri evre (dekompanse) sirozda kesin tedavi seçeneğidir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kişiye özel değerlendirme için muayene gerekir. Acil durumlarda 112'yi arayın.
