Nedir?
Tıkanma sarılığı, safranın karaciğerden bağırsağa akışının bir engel nedeniyle durması ve kanda bilirubin denen sarı pigmentin yükselmesidir. Bir hastalık değil, altta yatan bir sorunun belirtisidir. Nedeni iyi huylu (taş, darlık) veya kötü huylu (tümör) olabilir; mutlaka araştırılmalıdır.
Nedenleri ve risk faktörleri
- Safra yolu taşları (en sık iyi huylu neden)
- Safra yolu darlıkları (ameliyat veya iltihap sonrası)
- Pankreas başı kanseri, safra yolu kanserleri, ampulla tümörleri
- Kronik pankreatit
- Safra yollarını dışarıdan sıkıştıran kistler veya büyümüş lenf bezleri
Belirtiler
Başlıca belirtiler şunlardır:
- Gözlerin akında ve ciltte sararma
- Koyu, çay renginde idrar
- Açık renkli, macun kıvamında dışkı
- Kaşıntı
- Nedene bağlı olarak karın ağrısı, kilo kaybı veya ateş
Hemen doktora başvurun
sarılıkla birlikte ateş ve titreme (safra yolu enfeksiyonu, kolanjit) varsa; bu durum acil tedavi gerektirir.
Tanı
Kan testlerinde bilirubin, karaciğer enzimleri ve gerekirse tümör belirteçleri değerlendirilir. Ultrason tıkanıklığın varlığını ve seviyesini gösterir. Nedeni belirlemek için BT, MR kolanjiyografi (MRCP) ve endoskopik ultrason kullanılır.
Tedavi
Tedavi, tıkanıklığın nedenine yöneliktir; aynı zamanda safra akışının yeniden sağlanması amaçlanır.
- Endoskopik tedavi (ERCP) taşların çıkarılması veya darlık bölgesine stent yerleştirilerek safra akışının sağlanması.
- Perkütan drenaj (PTK) ERCP'nin başarısız olduğu veya uygun olmadığı durumlarda ciltten safra yollarına kateter yerleştirilmesi.
- Cerrahi tıkanıklığa neden olan tümörün çıkarılması, darlığın onarılması veya safra yolunun bağırsağa bağlanması.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kişiye özel değerlendirme için muayene gerekir. Acil durumlarda 112'yi arayın.
