Nedir?
Pankreas kanseri, en sık pankreasın sindirim salgısı üreten kanal hücrelerinden gelişen kötü huylu bir tümördür (duktal adenokarsinom). Pankreasın baş, gövde veya kuyruk bölümünde yerleşebilir. Erken dönemde belirti vermediği için çoğunlukla ileri evrede tanı alır; erken tanı tedavi başarısını belirgin şekilde artırır.
Nedenleri ve risk faktörleri
- Sigara kullanımı (en önemli önlenebilir risk faktörü)
- Obezite ve tip 2 diyabet; özellikle ileri yaşta yeni başlayan diyabet
- Kronik pankreatit
- Ailede pankreas kanseri öyküsü ve bazı kalıtsal genetik değişiklikler (örneğin BRCA)
- İleri yaş
- Bazı pankreas kistleri (IPMN, müsinöz kistik tümör)
Belirtiler
Erken dönemde belirti vermeyebilir. Belirtiler genellikle tümörün yerine göre ortaya çıkar:
- Ağrısız sarılık, koyu renkli idrar, açık renkli dışkı ve kaşıntı (özellikle pankreas başı tümörlerinde)
- Mide ağzında, sırta vuran ağrı
- İstemsiz kilo kaybı ve iştahsızlık
- Yeni başlayan veya aniden kötüleşen diyabet
- Yağlı, kötü kokulu dışkılama
- Halsizlik ve bulantı
Hemen doktora başvurun
sarılık, açıklanamayan hızlı kilo kaybı veya sırta vuran ve geçmeyen karın ağrısı varsa.
Tanı
Pankreas protokolüyle çekilen kontrastlı BT, tümörün yerini ve damarlarla ilişkisini göstermede temel yöntemdir. MR ve endoskopik ultrason (EUS) ek bilgi sağlar; EUS sırasında iğne biyopsisiyle tanı kesinleştirilir. Kan testlerinde CA 19-9 tümör belirteci tanı ve takipte yardımcıdır.
Tedavi
Tedavi, tümörün damarlara yayılımına ve evresine göre multidisipliner bir ekip tarafından planlanır. Uzun dönem başarı için cerrahi temel tedavidir.
- Whipple ameliyatı (pankreatikoduodenektomi) pankreas başı tümörlerinde pankreas başı, onikiparmak bağırsağı, safra kesesi ve safra kanalının bir bölümünün çıkarılmasıdır.
- Distal pankreatektomi pankreas gövde ve kuyruk tümörlerinde uygulanır; uygun hastalarda laparoskopik veya robotik yöntemle yapılabilir.
- Kemoterapi ameliyat sonrasında tekrarlama riskini azaltmak için uygulanır. Damarlara yakın (sınırda rezektabl) tümörlerde ameliyat öncesi kemoterapiyle tümör küçültülerek ameliyat şansı artırılabilir.
- Radyoterapi seçilmiş hastalarda kemoterapiyle birlikte kullanılır.
- Destek tedavileri sarılık için safra yoluna stent, ağrı kontrolü ve beslenme desteği.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kişiye özel değerlendirme için muayene gerekir. Acil durumlarda 112'yi arayın.
