Nedir?
Pankreas kistleri, pankreasta oluşan sıvı dolu yapılardır ve günümüzde başka nedenlerle yapılan görüntülemelerde giderek daha sık saptanmaktadır. Bir kısmı tamamen iyi huyludur (seröz kistadenom), bir kısmı ise zamanla kansere dönüşebilir (IPMN, müsinöz kistik neoplazi, solid psödopapiller tümör). Kistin tipinin doğru belirlenmesi, gereksiz ameliyattan kaçınmak ve kanser riskini kaçırmamak için önemlidir.
Nedenleri ve risk faktörleri
- İleri yaş (kistlerin sıklığı yaşla artar)
- Müsinöz kistik neoplazi çoğunlukla orta yaşlı kadınlarda görülür
- Bazı kalıtsal sendromlar
- Geçirilmiş pankreatit (psödokist açısından)
Belirtiler
Pankreas kistlerinin çoğu belirti vermez ve tesadüfen saptanır. Büyük kistlerde veya bazı tiplerde şunlar görülebilir:
- Karın veya sırt ağrısı
- Çabuk doyma, bulantı
- Tekrarlayan pankreatit atakları
- Sarılık veya yeni başlayan diyabet (kanserleşme açısından uyarıcı belirtiler)
- İstemsiz kilo kaybı
Hemen doktora başvurun
sarılık, açıklanamayan kilo kaybı ya da sırta vuran ve geçmeyen karın ağrısı varsa.
Tanı
Pankreas protokolüyle çekilen MR (MRCP ile birlikte) kistin tipini ve pankreas kanalıyla ilişkisini değerlendirmede en değerli yöntemdir. Endoskopik ultrason (EUS) ile kistin iç yapısı incelenir ve gerekirse kist sıvısından örnek alınır. Kist duvarında kalınlaşma, solid bileşen veya pankreas kanalında genişleme gibi "yüksek risk" bulguları ameliyat kararında belirleyicidir.
Tedavi
Tedavi kararı kistin tipine, büyüklüğüne, büyüme hızına ve yüksek risk bulgularına göre güncel uluslararası kılavuzlar doğrultusunda verilir.
- İzlem seröz kistadenom gibi iyi huylu kistlerde ve risk bulgusu taşımayan küçük kistlerde düzenli MR ile takip.
- Cerrahi yüksek risk bulgusu olan IPMN'lerde, müsinöz kistik neoplazilerde, solid psödopapiller tümörlerde ve belirti veren kistlerde kistin yerine göre Whipple ameliyatı, distal pankreatektomi veya pankreas koruyucu ameliyatlar uygulanır. Uygun hastalarda laparoskopik veya robotik yöntem kullanılabilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kişiye özel değerlendirme için muayene gerekir. Acil durumlarda 112'yi arayın.
